خانه / بانکداری / تعریف جعاله به زبان ساده

تعریف جعاله به زبان ساده

به‌ منظور ایجاد تسهیلات‌ لازم‌ برای‌ گسترش‌ امور تولیدی‌، بازرگانی‌ و خدماتی‌ در ایران‌ ، مادّه ۱۶ قانون‌ عملیات‌ بانکی بدون‌ ربا به‌ بانک‌ها اجازه‌ داد تا از جعاله‌ در نظام‌ بانکداری‌ استفاده‌ شود.http://www.hesabank.comحسابانک
شورای‌ پول‌ و اعتبار ایران‌ نیز در ۱۳۶۳ ش‌، دستورالعمل‌ اجرایی‌ جعاله‌ را به‌ تصویب‌ رساند و پس‌ از آن‌ جعاله‌ در نظام‌ بانکی‌ ایران‌ مورد استفاده‌ قرار گرفت‌.
هم‌اکنون‌ خرید و فروش‌ سهام‌، گشایش‌ اعتبارات‌ اسنادی‌، تعمیر و احداث‌ راه‌ و ساختمان‌ و صدور ضمانت‌نامه‌های‌ بانکی‌ می‌تواند در قالب‌ جعاله‌ در بانک‌ها انجام‌ شود.

لازم است به توضیح چند اصطلاح تخصصی بپردازیم:

http://www.hesabank.comحسابانک

 جعاله:

جعاله عبارت است از التزام شخصی، به پرداخت اجرت و پاداش معلوم در مقابل عملی، اعم از این‌که عامل، معین باشد یا نه. در جعاله، شخص متعهد را جاعل و طرف مقابل را عامل، و اجرت را جُعل می‌گویند. برای مثال شخصی می‌گوید اگر کسی حیوان یا ماشین را پیدا کرد، صدهزار تومان به او اجرت می‌دهم، به این عمل جعاله گفته می‌شود
   اقسام جعاله:
جعاله به اعتبار چگونگی ایجاب و پیشنهاد آن، بر دو قسم است:

۱- جعالۀ خاص؛ که ایجاب برای شخص معین است و طرف خطاب یک یا چند نفر خاص هستند مثل این‌که پدر به فرزند خود بگوید، اگر فلان مسأله را حل کنی هزار تومان به تو خواهم داد.

۲- جعالۀ عام؛که در آن، هدف جاعل، رسیدن به مقصود خود است و برای او فرقی ندارد که توسط چه کسی انجام پذیرد، مثلاً می‌گوید، هر کس فلان کار را انجام دهد، این‌قدر پاداش می‌دهم.

ماهیت حقوقی جعاله:

در این‌که جعاله عقد است یا ایقاع، یعنی آیا نیاز به دو توافق دارد یا با ارادۀ جاعل منعقد می‌شود؟

بین حقوقدانان اختلاف است، ولی در مورد عقد بودن جعالۀ خاص، کمتر تردید وجود دارد. به نظر دکتر کاتوزیان، جعاله (چه خاص و چه عام) عقد است چرا که هدف جاعل، رسیدن به مقصود است فرقی نمی‌کند که نیل به آن قبل از قبول باشد، یا بعد از قبول.

   انعقاد جعاله:

در جعاله، ایجاب از طرف جاعل می‌باشد. ایجاب یا به صورت عام است یا خاص. در ایجاب عام، همواره این امر مفروض است که التزام به پرداخت عوض یا اجرت، در مقابل اولین کسی است که عمل را انجام داده است قبول در جعاله ممکن است صریح باشد و ممکن است ضمنی باشد، هما‌ن‌طور که در جعالۀ عام چنین است.

http://www.hesabank.comحسابانک

  جواز عقد جعاله:

طبق قانون، جعاله تعهدی جائز است و مادامی که عمل به اتمام نرسیده باشد هر یک از طرفین می‌توانند رجوع نمایند، ولی اگر جاعل، در اثناء عمل عامل از جعاله رجوع نماید باید اجرة المثل عمل عامل را بدهد.

جعاله دارای این مزیت است که در آن معلوم بودن تفصیلی کار لازم نیست و موضوع التزام می‌تواند مجهول باشد، همان‌طور که قانون مدنی هم به آن تصریح دارد چنان­که در مورد اجرت هم همین مطلب ثابت است.

کاری که به موجب جعاله، درخواست می‌شود، باید مشروع و عقلائی باشد، اگر شخصی، برای ارتکاب جرم یا کاری برخلاف اخلاق حسنه، ملتزم به دادن اجرت شود، جعاله باطل است.

در دستورالعمل‌ اجرایی‌ شورای‌ پول‌ و اعتبار ایران‌ ، از جعاله‌ به‌ عنوان‌ قرارداد نام‌ برده‌ شده‌ است‌ که‌ نشان‌ می‌دهد این‌ جعاله‌ در نظام‌ بانکداری‌ تنها به‌ شکل‌ جعاله خاص‌ منعقد می‌شود.
در این‌ جعاله‌، بانکِ طرفِ قرارداد، عامل‌ است‌ و انجام‌ دادن‌ کار مذکور در قرارداد را تعهد می‌کند و جاعل‌، جُعل‌ قرارداد را طی‌ اقساطی‌ به‌ بانک‌ می‌پردازد.
برطبق‌ مادّه چهارم‌، بانک‌ این‌ اختیار را دارد که‌ انجام‌ دادن‌ قسمتی‌ از کار را با عنوان‌ «جعاله ثانوی‌»، یا هر عنوان‌ دیگر، به‌ کسی‌ دیگر واگذار کند، از جمله‌ به‌ طرف‌ عقد در قرارداد نخست‌.
بانک‌ موظف‌ است‌ بر حسن‌ اجرای‌ این‌ قرارداد نظارت‌ نماید.
به‌ موجب‌ این‌ مادّه‌، بانک‌ نمی‌تواند انجام‌ دادن‌ تمامِ کارِ مورد جعاله‌ را به‌ دیگری‌ واگذار کند، زیرا این‌ کار ذاتاً با ماهیت‌ جعاله اول‌ منافات‌ دارد.
همچنین‌ بستن‌ معامله صوری‌ جعاله‌ با بانک‌، مثلاً برای‌ تعمیر ساختمان‌ و سرمایه‌گذاری‌ پول‌ دریافتی‌ در جایی‌ دیگر (مثلاً در یک‌ عمل‌ تجاری‌)، ممنوع‌ و موجب‌ بطلان‌ جعاله‌ می‌گردد.
در این‌ فرض‌، بانک‌ حق‌ دارد علاوه‌ بر استرداد جُعل‌، اجرت‌المثل‌ کارهایی‌ را که‌ انجام‌ داده‌ است‌، بگیرد.
اکراه‌ بانک‌ به‌ واگذاری‌ طرحی‌ در قالب‌ جعاله‌، هیچ‌ مسئولیتی‌ برای‌ بانک‌ در برابر عامل‌ ایجاد نمی‌کند، مگر اینکه‌ پس‌ از رفع‌ اکراه‌ ، جعاله‌ را تنفیذ کند.
بر طبق‌ مادّه ۷۰ قانون‌ عملیات‌ بانکی‌ بدون‌ ربا ، بانک‌ها اجازه‌ دارند قسمتی‌ از مبلغ‌ قرارداد جعاله‌ را، به‌ عنوان‌ پیش‌دریافت‌ یا پیش‌پرداخت‌، با رعایت‌ ضوابط‌ مقرر از سوی‌ شورای‌ پول‌ و اعتبار، دریافت‌ کنند یا بپردازند.
بانک‌ها معمولاً در قراردادهای‌ نمونه از قبل‌ تنظیم‌ شده‌، اختیار برهم‌ زدن‌ جعاله‌ را از طرف‌ خود سلب‌ می‌کنند.
همچنین‌، حدود وظایف‌ و مسئولیت‌های‌ جاعل‌ (چه‌ بانک‌ چه‌ متقاضی‌ تسهیلات‌) در سند جعاله‌ قید می‌شود تا اختلاف‌ نظری‌ به‌ وجود نیاید.

http://www.hesabank.comحسابانک

افزایش اعضای کانال تلگرام

درباره ی مجتبی سلمانی زاده کاخکی

کارشناس حسابداری و کارمند بانک علاقمند به مباحث مالی-علاقمند به ساده کردن مباحث به نحوی که درک آن برای کلیه مخاطبین مقدور باشد

همچنین ببینید

سارق

هشدار در خصوص شگردهای جدید کلاهبرداری الکترونیکی

    بانک مرکزی درخصوص شگردهای جدید کلاهبرداری مورد استفاده در ماه های اخیر، به هموطنان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *