خانه / آموزش / تعریف عقد مساقات به زبان ساده

تعریف عقد مساقات به زبان ساده

مساقات در لغت به معنای «به همدیگر آب دادن» می­باشد. و در اصطلاح، معامله­ای است كه بین صاحب درخت با عامل در مقابل حصۀ مشاع از ثمره، واقع می­شود. و ثمره اعم از میوه، برگ و گل درختان است.

فرق مساقات با مزارعه این است كه در مساقات درختان مثمر جهت مراقبت و آبیاری و برداشت ثمره به عامل داده می­شود. و عامل با تلاش و سعی خود به وسیله آبیاری، سم­پاشی، هرس و پیوندزنی موجب می­شود كه محصول بیشتری تولید شود و در مقابل یك حصه و سهام معینی از آن نیز مال عامل می­شود؛ ولی در مزارعه زمینی در اختیار عامل است تا كشت نماید.www.hesabank.com

 

موضوع مساقات:درختان مثمر می­باشد، و با عقد مغارسه، یعنی درخت­كاری، فرق دارد.

 

مدت مساقات:

در مساقات، مدت باید معین باشد، كه درختان را عامل تا چه مدت باید حفظ، آبیاری و رسیدگی نماید.

سهم عامل باید به­طور مشاع، تعیین گردد؛ برای مثال نصف ثمره و برگ و گل و هیزم درختان مال عامل باشد. در مساقات، باید درختان مثمر باشند، درختان غیر مثمر مثل اقاقیا و چنار و بید و نظایر آن را نمی­توان به عامل سپرد. هم­چنین درختان مثمر نیز باید از درختانی باشند كه چندین سال عمر دارند؛ مثل خرما و سیب، گل و … ولی بوته­های كه كمتر از یك سال عمر دارند، نمی­توانند موضوع مساقات قرار بگیرند.

 

فسخ یا بطلان مساقات:

در صورتی كه عقد مساقات به علتی فسخ یا باطل شود. ماده ۵۴۴ قانون مدنی می­گوید:

«در هر موردی كه مساقات باطل باشد، یا فسخ شود، تمام ثمره مال مالك است و عامل مستحق اجرت المثل خواهد بود»

علت این است كه درختان از ابتدای عقد وجود داشته­اند، و این­گونه نبوده است كه عامل با زحمت خود درختان را به این وضع رسانده باشد.

از این رو، قانون مدنی فرقی بین فسخ عقد در زمان ظهور ثمره و قبل از آن قائل نیست كه در صورت فسخ بعد از ظهور ثمره، عامل شریك در آن باشد، به­طور مطلق گفته است كه در صورت فسخ، تمام ثمره مال مالك است، و بر این اساس، قانون مدنی، مالكیت بر ثمره را، از زمان تقسیم ثمره می­داند و بعد از تقسیم ثمره است كه عامل مالك حصۀ خود می­شود. و قبل از تقسیم اگر به دلائلی عقد فسخ یا باطل شود، مالك حصه نخواهد بود، و فقط به­خاطر كارهائی كه انجام داده است، مستحق اجرةالمثل خواهد بود. در حالی كه در فقه، مالكیت عامل نسبت به سهم خود را، از زمان ظهور ثمره می­دانند، نه از زمان تقسیم، بنابراین اگر بعد از ظهور ثمره، عقد فسخ یا باطل شود، فقهاء معتقدند كه مالك حصۀ خود خواهد بود، و این برخلاف چیزی است كه قانون مدنی بیان نموده است.http://www.hesabank.com

 

لزوم مشخص بودن كارها در مساقات: اموری كه هر ساله تكرار می­شوند؛ مثل آبیاری و هرس كردن، به عهدۀ عامل است؛ ولی اموری كه تكرار نمی­شوند، مگر با حدوث حوادثی؛ مثل لایروبی قنات، ساختن دیوار باغ و … به عهدۀ مالك خواهد بود.

 

كوتاهی عامل در مساقات: اگر عامل به وظائف خود عمل نكند، مالك می­تواند، او را از طریق دادگاه اجبار نماید و اگر اجبار ممكن نبود، حاكم می­تواند، كس دیگری را با هزینۀ عامل، جهت انجام كارها، بگمارد. و اگر كسی یافت نشود یا این­كه شرط مباشرت عامل شده باشد، مالك حق فسخ عقد را خواهد داشت.

 

ضرورت و كارآئی عقد مساقات: با انعقاد قرارداد مساقات، می­توان  محصولات باغی را از نظر كیفیت و كمیت، به چند برابر افزایش داد و از این طریق سرمایه­های معطل مانده، به كار افتد و زمین­ها و باغ­های متروك به چرخه بهره­وری برسند و از بیكاری افراد زیادی نیز جلوگیری به عمل آید.www.hesabank.com

افزایش اعضای کانال تلگرام

درباره ی مجتبی سلمانی زاده کاخکی

کارشناس حسابداری و کارمند بانک علاقمند به مباحث مالی-علاقمند به ساده کردن مباحث به نحوی که درک آن برای کلیه مخاطبین مقدور باشد

همچنین ببینید

چک برگشتی8_345

با چک برگشتی چه کنیم؟(نکات مهم در مورد چک برگشتی)

هفت ساله شدن رفع سوءاثر چک برگشتی از مهم‌ترین تغییرات جدیدترین ابلاغیه بانک مرکزی در …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *